طلا ، جواهر ، سنگ‌های قیمتی
بازگشت

جواهرات طبیعی و نگین های مصنوعی


متن زیر بخشی از کتاب آشنایی با سنگ‌های جواهر نوشته‌ی سید عبدالرضا مفاخریان می‌باشد
برای خرید این کتاب می‌توانید به گالری مفاخریان مراجعه فرمایید
 هرگونه کپی‌برداری از این مطالب بدون کسب اجازه‌ی نویسنده‌ی کتاب، عملی غیر اخلاقی و غیر قانونی‌ست


جواهرات طبیعی و نگین های مصنوعی
انسان از دیرباز به دنبال راه میان‌بری بود تا یک شبه ره صد ساله را طی کند. کشف اکسیر اعظم ، آرزوی بشر بود تا با آن بتواند هر فلز بی بهایی را طلا کند و از هر کلوخ بی قیمتی جواهر بسازد. اما تلاش او در این راه به جایی نرسید.
درگذشته ، استفاده از سنگ‌های جواهر ، مخصوص و محدود به سلاطین و طبقه‌ی اشراف بود . عموم مردم غالباً از سنگ‌های کم‌بها یا بی مقدار در تزئینات خود استفاده می‌کردند. با رشد علمی و گسترش تکنولوژی، صنعتگران و تجار به منظور کسب درآمد بیشتر با استفاده از نیاز زیبا طلبی و جواهر دوستی مردم ، به ساختن جواهرات مصنوعی و سنگ‌های زینتی بدلی پرداختند. به طوری که هم اکنون با مهارت فوق العاده‌ای شبیه‌ترین مدل‌های جواهر به نمونه‌های اصلی آن ساخته شده است . یا در ظاهر ، رنگ ، تراش و درخشندگی سنگ‌های نیمه قیمتی یا قیمتی تغییراتی بوجود آورده‌اند تا مورد پسند عموم واقع شوند و نظر بینندگان را بیشتر جلب کنند.
به عنوان مثال ، چون عقیق‌ها دارای ساختار کریستالی متخلخل‌اند خاصیت رنگ پذیری خوبی دارند. امروزه بیشتر عقیق‌ها رنگ واقعی خود را در پشت رنگ‌هایی که کسب کرده‌اند پنهان ساخته‌اند.
رنگ عقیق جگری با محلول نیترات فریک و رنگ عقیق سیاه ( اُنیکس ) با استفاده از عنصر کربن در محلول غلیظ شکر همراه با حرارت و سپس قرار گرفتن در حمام اسید سولفوریک حاصل می‌شود ؛ برای رنگ عقیق زرد ، عقیق سفید را در محلول اسید هیدروکلریک قرار می‌دهند ؛ و برای رنگ سبز از نمک کروم یا محلول نیترات نیکل استفاده می‌شود. رنگ نگین سنگ‌های آمتیست را در 400 درجه سانتیگراد تغییر می‌دهند و رنگ نگین‌های آکوامارین را در 500 درجه سانتیگراد به آبی یکدست تبدیل می‌کنند. روبی کوارتز‌ها همان رُز کوارتزهای رنگ شده‌اند . اکثر کانی‌های متخلخل یا آهکین همچون هاولیت ، فیروزه ، لاجورد ، سودالیت ، تانزانیت ، رودونیت و رودوکروزیت رنگ پذیرند. همچنین از هاولیت‌های رنگ شده به جای فیروزه یا کریزوکولا و لاجورد استفاده می‌کنند.


رابطه سنگ‌ها و کانی‌ها در علم زمین شناسی
پوسته‌ی سنگی زمین ، از سرد شدن مواد اولیه‌ی مذاب شکل گرفته است. به عبارتی پوسته ی سنگی زمین از عناصر یا مواد طبیعی جامد و معمولاً متبلوری به نام کانی( Mineral ) تشکیل شده است. کانی ها ، مواد معدنی متبلوری هستند که دارای ساختار فیزیکی و ترکیب شیمیایی مشخص و واحدی هستند ، سنگ ها نیز عبارتند از جسم طبیعی همگن ( Homogen ) که از یک یا چند کانی تشکیل شده باشد.
بیش از 60% سطح زمین از پوسته ی اقیانوسی و 40% آن از پوسته ی قاره ای تشکیل شده است . سنگ ها تحت فرایند های مختلفی به سه گروه : آذرین ، رسوبی و دگرکونی تقسیم می شوند. سنگ های آذرین ، یک سوم سطح زمین را پوشانده و دو سوم سطح زمین ( بدون احتساب اقیانوس ها ) تحت پوشش سنگ های رسوبی قرار دارد. از طرفی 95% حجم ضخامت 15 کیلومتری پوسته زمین را سنگ های آذرین تشکیل می دهد.
سنگ هایی که از تبلور یا انجماد مواد مذاب درونی یعنی ماگما ( Magma )ایجاد می شوند " سنگ آذرین " نام دارند.
سنگ های رسوبی ، نیز از تجمع لایه های سفت شده ی ذرات سنگی سازنده پوسته زمین بوجود می آیند . که در اثر عوامل مختلفی خرد شده و در یک محل بر روی هم قرار گرفته اند.
اگر سنگ های آذرین یا رسوبی در شرایط فشارو دمای متفاوت با آنچه که در آن تکوین یافته اند واقع شوند و تغییر شکل دهند ، "سنگ های دگر گونی " نامیده می شوند.
عموماً کانی های قیمتی را در حجم بزرگی از سنگ های مادر می توان یافت . از قدیم جواهرات معدنی را نوع کمال یافته ی سنگ های معمولی می دانستند . اکنون نیز کانی های جواهر را مواد طبیعی می شناسند که از مواد اولیه ی مذاب درون زمین ( ماگما ) تشکیل یافته اند . این مواد در اثرمدفون شدن در اعماق زمین تحت فشارزیاد و دمای بسیار و عواملی چون فعل و انفعالات شیمیایی متبلور شده با گذشت میلیون ها سال طی فرایند های مختلفی به صورت گوهری گران بها ظاهر شده اند.
کانی های آتشفشانی ( Magmatic minerals) یا به صورت هیدرو ترمال ها(Hydrothermal solutin) همراه سنگ های آذرین وجود دارند. یا به صورت کانی های رسوبی (Sedimentary minerals ) همراه سنگ های رسوبی قرار دارند . و یا به صورت کانی های دگر گونی ( Metamorphic minerals ) از تبلور مجدد مواد اولیه تحت فشار و دمای زیاد در متن سنگ های دگر کونی واقع شده اند.
اجتماع قابل توجه کانی ها را در یک منطقه "معدن" می نامند . معادن به دو صورت اولیه و ثانویه در طبیعت شکل می گیرند. معادن اولیه اجتماع سنگ ها و کانی های همراه آن در محل فرایند های اولیه است ؛ ولی گاهی کانی ها در اثر عوامل طبیعی چون باد ، باران ، سیل ، زلزله و ... از محل اولیه خود تغییر مکان داده و به محل ثانویه منتقل می شوند . این گونه معادن را معادن ثانویه می نامند. بعضی ازمعادن ، ممکن است به صورت مخاذن زیر زمینی در دل زمین قرار داشته باشند . برای استخراج این معادن نیاز به حفر چاه یا تونل در عمق زمین است . بعضی از معادن نیز به صورت مخازن انباشته شده از سطح تا اعماق زمین وجود دارند ؛ که استخراج مواد ، از آن با برداشتن لایه لایه از سطح زمین آغاز می شود . به این گونه معادن ، معادن رو باز می گویند.

متن فوق بخشی از کتاب آشنایی با سنگ‌های جواهر نوشته‌ی سید عبدالرضا مفاخریان می‌باشد
برای خرید این کتاب می‌توانید به گالری مفاخریان مراجعه فرمایید
 هرگونه کپی‌برداری از این مطالب بدون کسب اجازه‌ی نویسنده‌ی کتاب، عملی غیر اخلاقی و غیر قانونی‌ست